Nowo otwarty Shanghai Grand Opera House, zaprojektowany przez pracownię Snøhetta, wprowadził płatne bilety na charakterystyczne spiralne schody i dach z platformą widokową. Wejście kosztuje 50 juanów, czyli około 5,60 funta. Przestrzeń, która miała być otwartą areną miejskiego życia, została częściowo oddzielona tymczasową barierką.
Co się zmieniło przy wejściu
Dziennikarze portalu Dezeen zobaczyli na miejscu tymczasową barierkę, która oddziela bezpłatny plac na poziomie gruntu od schodów prowadzących na dach. Bilet na schody i dach trzeba kupić z wyprzedzeniem online, a wejścia obowiązują w godzinach 10:30–14:30. Według serwisu rezerwacyjnego także osoby, które mają bilet na spektakl w operze, muszą dokupić osobny bilet na dach. W cenie jest ubezpieczenie od nieszczęśliwych wypadków.
Informacja o opłacie szybko trafiła do chińskich mediów społecznościowych, gdzie popularne stało się pytanie, czy warto wydać 50 juanów na wizytę w operze. Jedni internauci uważali, że pobieranie opłaty trudno uzasadnić. Inni rozumieli potrzebę kontrolowania tłumów. Pojawiły się też porady, jak zrobić dobre zdjęcia budynku bez kupowania biletu.
Co mówi pracownia, a co odwiedzający
Snøhetta tłumaczy decyzję ogromnym zainteresowaniem i ograniczoną pojemnością dachu oraz publicznych schodów. Zdaniem studia zarządzanie ruchem jest konieczne, by zwiedzanie było bezpieczne, a zasady dostępu mają się zmieniać wraz z doświadczeniem zespołu opery. Pracownia podkreśla, że cel pozostaje ten sam: budynek ma być szeroko dostępny dla publiczności.
Odwiedzający nie są przekonani. Pan Qiu, który zapłacił za wejście, powiedział Dezeen: „Nie uważam, żeby to było warte tych pieniędzy”. Dodał, że dobre zdjęcia schodów najlepiej robić z daleka, a to nic nie kosztuje. Pani Ye, która biletu nie kupiła, narzekała z kolei na barierkę widoczną na fotografiach. Jej zdaniem skoro już jest potrzebna, powinna być zaprojektowana z dbałością o urodę budynku.
Całość jest o tyle zaskakująca, że Snøhetta chciała zrobić z opery miejsce dostępne także dla osób bez biletu na przedstawienie. Współzałożyciel pracowni Kjetil Thorsen mówił przy otwarciu, że architekci widzą swoją rolę w kwestionowaniu progów, które tworzą ściany, drzwi i bilety. Szanghajski gmach porównuje się do opery w Oslo, również projektu Snøhetty, której dach jest ogólnodostępny.
Nie pierwszy taki przypadek w Chinach
Dostępne dachy w chińskich obiektach kultury bywają po otwarciu ograniczane. W szanghajskim Start Museum projektu Jeana Nouvela, otwartym w 2022 roku, publiczny dach miał służyć do prezentacji wielkoformatowych dzieł sztuki, ale rzadko z niego korzystano. Dach kompleksu Fuchun Cultural Museum, zaprojektowanego przez Amateur Architecture Studio, przez cztery lata w ogóle nie był otwarty, a obecnie można go zwiedzać tylko godzinę dziennie, trzy dni w tygodniu.
Co to oznacza dla polskiego czytelnika
Sprawa dotyczy Chin i nie wynika z niej żadna zmiana zasad w Polsce czy w Unii Europejskiej. Pokazuje jednak problem znany także u nas: publiczne tarasy, dachy i dziedzińce wyglądają świetnie na wizualizacjach, ale po otwarciu zderzają się z kwestiami bezpieczeństwa, ubezpieczenia i ograniczonej liczby osób, które mogą tam przebywać jednocześnie.
Dla osób zainteresowanych urządzaniem przestrzeni na zewnątrz płynie stąd praktyczny wniosek. Nawet tymczasowe elementy organizacji ruchu, jak barierki, wpływają na odbiór miejsca i warto je projektować równie starannie jak resztę. To dotyczy zarówno wielkich gmachów, jak i skromniejszych założeń, takich jak ogrody wspólnotowe czy tarasy przy budynkach użyteczności publicznej.
Źródło: Dezeen – „Access to Shanghai Grand Opera House staircase restricted to paid ticket holders”